Orta Asya

Kırgızistan’daki olaylar trajedi boyutlarını çoktan aşmış ve artık soykırım düzeyine gelmiş bulunmaktadır. Kırgızistan’da yaşanan iç savaşın hem Kırgızistan sathına ve özellikle de başkent Bişkek’e ve hem de Özbekistan’ı da içine alacak şekilde tüm bölgeye yayılması ihtimali söz konusudur. Bu tehlikeli gidişatı durdurmaya kadir ve hem de gönüllü pek bir güç mevcut değildir. Bu tür çatışmalarda kimin ne yapabileceğinin hesaplanması zarureti doğmuştur.

Kırgızistan’ın Güneyindeki Oş bölgesinde etnik Kırgızlar ve Özbekler arasında yaşanan çatışmalarda ölü ve yaralı sayısı ciddi boyutlara ulaşmıştır. 12 Haziran 2010 tarihinde saat 14.00’da alınan son rakamlara göre çatışmalarda ölenlerin sayısı 65’e ve yaralananların sayısı da 800’e ulaşmıştır. Oş, Uzgen, Karasu ve Aravan kentlerinde olağanüstü hal ilan edilmiş durumdadır. Ülkede Mart ayında yaşanan ayaklanmalar sonrasında yine aynı usulle 2005 yılında iktidara gelmiş Devlet Başkanı Kurmanbek Bakiyev’in devrilmesi sonrasından yeni yönetim tam olarak hakimiyetini kuramamış ve ülke çalkantılı bir döneme sürüklenmiştir.

Orta Asya, içinde Türk topluluklarını barındıran ve Türkiye ile tarihi kültürel bağları olan bir bölgedir. Ayrıca bölgenin zengin doğal kaynaklara sahip olması ve stratejik konumu bölge aktörlerinin dolayısıyla Türkiye’nin gözünün sürekli burada olmasına sebep olmaktadır. Orta Asya 1991’de Sovyetler Birliği’nin dağılması ile, Türkiye için ekonomik, kültürel ve siyasi alanda fırsatlar sunan bir bölge olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca bölgenin Türk topluluklarını barındırması, Türkiye’nin uluslar arası alanda yalnız kalmaması, destek veren ülkelere sahip olması açısından da önemlidir. Bu çalışmada Orta Asya Cumhuriyetleri ile ilgili bir değerlendirme yapıldıktan sonra Türkiye’nin bölgeye yönelik politikaları ortaya konulacak ve varsa eksikliklerinin nasıl telafi edileceği konusunda önerilere yer verilecektir.

Kırgızistan’daki olayları tüm dünyayla birlikte biz de Çin’den izlemekteyiz. Türkiye’deki kimi yorumculara göre ABD’nin turuncu devrimlerine karşı Rusya Orta Asya’daki nüfuzuna yeniden kavuşurken, kimilerine göreyse “küresel sermaye”ye karşı ortak hareket eden ABD ve Rusya’nın karşılıklı güvenlik politikalarına dayanan bir “danışıklı dövüş” sergilenmektedir.Olayların gidişi ve isimlere bakılırsa ABD taraftarı Bakiyev’in sürekli saf değiştirmesi ve söz verdiği politikaları üretememesi, bunun yanında kendi saltanatını kurmaya doğru adımlar attığı iddiası olayları tetikleyen ve görünürdeki sebepler olmuş durumdadır. Fakat görünenin dışında Orta Asya’da Rusya’nın, güvenlik politikalarını garanti altına alması için stratejik önem arz eden Kırgızistan’daki istikrarsızlıktan istifade edip, ansızın gelen Turuncu Devrim’i silmek istemiş olma olasılığı çok daha yüksek görünmektedir.