Kafkaslar

Gümrü’deki Rus Üssünün süresini 2044 yılına kadar uzatan, bu Üsteki Rus kuvvetlerine Ermenistan’ın güvenliğini sağlama görevini veren ve ayrıca Ermenistan’ın Rusya’dan modern silah ve özel askeri teçhizat alabilmesini sağlayan 20 Ağustos 2010 tarihli Rusya-Ermenistan anlaşması (protokolü), Ermenistan’da muhalif çevrelerin sert tepkilerine neden olmuştur. Üzerinde durulan başlıca konu bu protokol ile Ermenistan’ın egemenlik haklarının önemli ölçüde kaybolduğu en azından zedelendiğidir. Gerçekten de halen Ermenistan’ın enerji nakil hatları, demiryolları, nükleer santrali ve diğer bazı tesislerinin Rusların elinde olduğunu bu küçük ülkeye Rusya’nın 2 milyar dolar kadar yatırım yapmış bulunduğu düşünülünde bu protokolle Ermenistan savunma konularında da Rusya’nın bir çeşit vesayeti altına girmektedir.

Başkan Medvedev’in Ermenistan’ı ziyareti sırasında bu ülkedeki Rus Üssünün süresini uzatan ve görevlerini de arttıran bir anlaşma 20 Ağustos’ta imzalandı Karabağ savaşından sonra, 1995 yılında yapılan bir anlaşma ile Türkiye’ye yaklaşık 20 km mesafedeki Ermenistan’ın Gümrü şehrinde bir Rus Üssü kurulmuştu. Bu anlaşma 25 yıllık olup 2020 yılında son bulacaktı. Süresinin dolmasına on yıl kadar bir zaman varken anlaşmanın, beklenmedik bir şekilde, 24 yıl daha, 2044 yılına kadar uzatılması bir şaşkınlık yarattı.

Önceki günün verdiği yorgunluktan dolayı bugün biraz geç uyanıyoruz. Birkaç gündür gördüğümüz rüya sayısında olağanüstü bir artış var. Yolculuk yorgunluğunu henüz terkedebilmiş değiliz. Saat 13.00’da Karine’yle görüşene dek birkaç gündür ihmal ettiğimiz internet alemini ziyaret edelim diyoruz.Erivan’da sabah berrak ve temiz bir hava ile karşılıyor bizi. Yine Erebuni’de bir internet kafe arıyoruz.

Birkaç yıldır yaşadığım Bakü’de araştırma sahama yön veren politik gelişmeler, içinde bulunduğum coğrafyayla daha yakından ilgilenmemi sağladı. Türkiye’nin yüzyıllar boyunca stratejik konumunu etkileyen, zaman zaman dış politikadaki yumuşak karnını oluşturan Kafkasya, bünyesinde barındırdığı farklı unsurlarla adeta bir halklar bileşimi. Kafkasya araştırmalarımı hep Bakü-Tiflis ve Ankara çizgisiyle sürdürmem, bazı noktalarda eksik kaldığımın farkına varmamı sağladı. Dışarıdan edinilen bilgilerle, başkalarının yazdığı kaynaklarla Kafkasya’nın önemli sacayağından birini ihmal etmemiz veyahut onunla ilgili eksik bilgilenmemiz çoğu sorunu anlamamızı engellemiştir. Bakü-Tiflis-Erivan üçlüsü olmadan Kafkasya’nın anlaşılması mümkün değildir.